Apple’ın Başarısının Arkasındaki Sır

0
1626

Henüz var olmayan ihtiyaçları tahmin eden bir sezgi ve azim.

Bugünlerde yeni fikirlerin benimsenmesinin en basit reçetesi: “Ne kadar çoksa o kadar iyi”. Bu anlayış, “kitlenin sağduyusu” ve “yenilik” konularına önem veren, internet çağına özgü bir tür eşitlikçiliği öne çıkarıyor. Kitaplarda ve akademik araştırmalarda bize, tüm gelişmeleri bir araya getirirsek ortaya çıkan şeyin ortak zekâ olduğu söyleniyor.

Steve Jobs’un titizlikle inşa ettiği bir yaratıcılık fabrikası olan Apple, onun 1997’de şirkete geri dönüşünden beri bir başka yenilik formülü daha sunuyor. Bu yaklaşım biraz daha seçkin ve bireyci. Şirketin son çıkardığı, muhtemelen oyunun kurallarını değiştirecek nitelikteki cihazı iPad tablet, bu yaklaşımın son ürünü. Tutulsa da, başarısız da olsa bu cihaz, açıkça Jobs’un beğenilerini ve yaklaşımını gösteriyor.

Şirketin ilk pazarlama sloganı olan “Farklı Düşün” felsefesi burada belirleyici rol oynamış. Şirketlere ve hükümete yenilik konusunda danışmanlık yapan John Kao, Apple’ın “yenilik modeli”ne örnek olduğunu söylüyor. “Yaratıcı modeli”nde ise proje liderinin kişiliğiyle, ortaya çıkan ürün arasında sıkı bir bağlantı var. Kao, Alfred Hitchcock’un “Vertigo” filminden, James Cameron’un “Avatar”ına kadar bir dizi büyük yönetmenin çektiği filmde bunun açıkça görüldüğünü belirtiyor.

Apple’ın asıl tasarım ekibinin lideri Jobs ile şirketin ürünleri arasında benzer bir bağlantı var. Bilgisayardan akıllı telefona kadar birçok şık ve güçlü Apple ürününün kullanımı keyif verici. Bunlar, tekrar elden geçirilmiş ve karmaşıklığı bilerek azaltılmış ürünler. Mühendislerin aklına gelen her şeyin uç uca eklendiği, gerekli gereksiz özelliklerle dolu olan birçok teknoloji ürününün düştüğü hatalara düşmüyor. Silikon Vadisi’nde teknoloji alanında danışmanlık hizmeti sunan Paul Saffo, “Apple’ın ayırt edici özelliklerinden birisi, ölçülü tasarımları” diyor. Bu ölçülü yaklaşım, Jobs’un kişisel zevklerinde açıkça görülüyor. Balıkçı yaka elbiseleri, kemersiz kotları ve ayağındaki koşu ayakkabıları onun sembolü. Kaliforniya Palo Alto’daki evinde yıllar önce ferah, yalın iç mekânları tercih ettiğini söylemişti. Daha sonra da 20’nci yüzyıl mobilya tasarımcısı George Nakashima’nın yaptığı oturma odasındaki basit tahta sandalyelerin işçiliğine değinmişti.

Jobs’a göre büyük eserler “beğeni” ürünüdür. Beğeni de çalışmaya, gözlemlemeye, geçmiş ve güncel kültüre dayanır. Beğeni, “İnsanların yaptığı en iyi ürünleri inceleyerek, burada gördüklerini kendi işine katmaktır” diyor Jobs. Onunkisi, topluca oluşturulan veya piyasa araştırmasıyla yönlendirilen bir ürün-tasarım felsefesi değil. Meslektaşları, Jobs’un formülünün temelde azim, sabır ve sezgiye dayandığını belirtiyor. Jobs yazılım ve donanım seçimlerine bizzat müdahale ediyor.

Lider olsa bile, sonuçta Apple’daki büyük bir takımın üyesi. Gerçekten de, kendi rolünü takım liderliği olarak tanımlıyor. Takım üyelerini seçerken, çarpan etkisi yaratan mükemmeliyeti arıyor. Jobs’a göre, sahiden olağanüstü olan tasarımcı, mühendis ve yöneticiler sadece “çok iyi düzeyde” olanlara kıyasla kat kat etkili. Onların katkıları, “vay be!” dedirterek kullanıcıların müzik çalar veya cep telefonu tercihlerini yeniden düşünmesini sağlayan ürünlerin ana kaynağı.

Harvard İşletme Okulu Profesörü David B. Yaffe, “Gerçek yenilik, atılım yapmayı, kimsenin farkında olmadığı ihtiyaçları önceden tahmin etmeyi ve ürün kategorilerini yeniden tanımlayan özellikler geliştirmeyi içerir. Jobs’un yaptığı tam da bu” diyor. Bu tür büyük adımları atarken zamanlama çok önemli. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nün önde gelen bilgisayar uzmanı Carver Mead bir keresinde, “Teknolojiye kulak verip size ne anlatmak istediğini keşfedin” demişti. Kesinlikle büyük bir pazarlama dehası ve gösteri adamı olan Jobs, teknolojiyi dinleme konusunda da yetenekli. O buna, pazara yenilikçi ürünler sunma zamanını belirlemek için “teknolojiyi dönüştüren etkenleri takip etmek” diyor. Çok tutulan bir ürün yapmak için teknik ilerleme, ulaşılabilir fiyatlama ve tüketici talebi çakışmalı.

Yıllardır iPad üstünde çalışan Apple tasarımcıları ve mühendisleri, Jobs’a düzenli olarak prototipler sunuyordu. Kısa süre öncesine kadar hiçbirisi sınavı geçemedi. Apple, iPad’den zarar da edebilir. Kuşkucu kimselere göre, bu ürün iPod ile dizüstü bilgisayar arasında belirsiz bir konumda bulunuyor ve 499 ile 829 dolar arasındaki fiyatıyla da pahalı bir cihaz. Ama iPod da 2001’de piyasaya çıktığında, uzmanlar fiyatıyla alay etmişti. Son gülenin kim olduğunu biliyoruz.

 

STEVE LOHR
New York Times
07.02.2010

CEVAP VER