Japonya İzlenimleri

0
1829

Değerli “Yaşam İçinde Kalite” Okurları,

Size bu ayki yazımda Beko Elektronik TPM Sorumlusu Sayın Tayfun Utaş’ın eğitim için (5) hafta kaldığı Japonya’dan kalite izlenimlerini naklederek başlayacağım. Tayfun Utaş çok sıkı bir JIPM Ödül sürecini takiben (5) haftalık Japon Üretim Yönetimi eğitimine katıldı, Toyota ve yan sanayileri olmak üzere (8) fabrikayı gezdi. Çok yararlı bilgi, görgü ve tecrübe ile döndü. Türkiye’deki uygulamalarla Japonya’da gördüklerini çok iyi değerlendirme imkanına sahip. Aşağıda Tayfun Utaş’dan aldığım notu sunuyorum.

Eğer yolunuz Japonya’dan geçer ise, adı sürekli duyulan ancak uygulamada zorlukları olan kalite kavramının bir yaşam biçimi olarak algılandığını görürsünüz. Beklediğiniz trenin tam zamanında gelmesinden tutun da, yaşamın her alanında, üretimlerindeki Kanban sistemine benzer yaklaşımların varlığını hissedersiniz. Günlük yaşamdaki kalite ve verimlilik “tacit knowledge” yani söylenmeden anlaşılan bilgi sizi zenginleştirebilir.

II. Dünya Savaşı’nda tek bir binanın sağlam kalmadığı, hatta dümdüz olan Tokyo’nun ve diğer şehirlerin bugünkü hallerine nasıl getirilebildiğini ve korunduğunu anlamak için çok karmaşık formülasyonlara gerek olmadığını kendi ağızlarından öğrendiğim üç önemli cümleden anladım. Tahici Onno’nun arkadaşı Prof. Takanakasa’nın değimleri ile kalite, verimlilik ve basit olmak. Basit olmak demek, her insanın anlayabileceği düzeyi yakalamak ve uygulamak.

Ziyaret için gittiğimiz her fabrikanın TQM, TPM ve kendilerine özgü üretim sistemleri mevcut olmakla birlikte sistemin nasıl olup aksamadan yürüdüğünü anlamak için karmaşık bir sürü teori düşünen bizlere söylenen, metodoloji ve sistemlerin, standartların uyumlandırılması ve kesin uygulanmasından ibaret olduğudur. Toyota fabrikasını gezerken bize verilen bilgiler inanılmaz çarpıcı idi. Toyota fabrikasındaki 1.5 km.lik montaj hattı kurulduğundan bugüne kadar üç kere durmuş. Duruş sebeblerinin ikisi doğal afet diğeri ise büyük bir trafik kazası sonucu yetiştirilemiyen malzeme nedeniyle.

Üretim hatları mix-production tarzında üretim yapıyor. Her çalışanın üretim içinde gördüğü herhangi bir sorun karşısında hattı durdurma yetkisi var. Tüm duruşlar izlenebilir ANDON panolarında görülebiliyor. Proses içi hata 100 ppm, hatanın diğer prosese geçme yüzdesi “sıfır”, müşteriye giden hata yüzdesi “sıfır”. Öneri sayısı 659,589 adet/yıl, çalışan başına öneri sayısı 11,9 adet/kişi. Kabul edilen öneri oranı % 99 ve 6800 adet QC aktivitesi gerçekleştirilmiş.

Diğer göze çarpan özellik çok farklı ürün çeşitliliği ve üründen ürüne geçiş sürelerinin 10 dk.’dan düşük olması. Devasa preslerin 3-4 saatlik Set-Up zamanlarını nasıl 5 dk.ya indirilebileceğini çoklanmış kalıplar ile görebiliyorsunuz. Çalışanların izlediğinizde küçük hücre üretim –(U-CELL) tarzı üretim sitemleri ile verimliliği artırdıklarını gördük. Bizde hala oturarak yapılan montaj operasyonları 1950‘den bu yana ayakta yapılıyor. İşçi sağlığı açısından biliyoruz dediğimiz kavramları aslında bilmediğimizi, ya da acaba biz neden uygulayamıyoruz diye kendi kendimize suçlamaktan başka birşey yapmadığımızı hissettim. Sıfır atık ve %100 geri dönüşümü sağlamış devasa bira fabrikasında bir kez daha hissettim ki herşey inanılmaz basit ve yalındı.

Gitme zamanı yaklaştı, 19:30 trenine yetişmeliydik. 19:29’da ikaz düdüğünü çalmıştı. Ve “Just on time” da (not in) tren istasyonda idi.

Eğer yolunuz Japonya’ya düşer ise buna benzer hayret verici sonuçlar göreceksiniz. Japonya’da yaşam duyma eylemi yerine görme eylemine dönüşüyor. Yani bir süre de olsa, üretimden tüketime kaliteyi yaşadım. Tabii ki arzum sürekliliğini ülkemde yaşamak. Bu isteğim de çok basit ve yalın. Sadece istediğim şeyi uygulamak.

Değerli “Yaşam İçinde Kalite” Dostları,

Tayfun Utaş’dan da anladığımız üzere Türkiye’de ihtiyaç eylemdir, basitliktir, sonuç almaktır. Kaliteyi Japonya’da uygulandığı şekilde hayata geçirebilmek için Türkiye’nin daha da geriye gitmesini mi beklemek gerekiyor?

Yalçın İpbüken
Önce Kalite Dergisi
{Nisan 2002}

CEVAP VER