Yalın Düşünceyi inşaat sektörüne uyarlamak için zaman geldi de geçiyor!

0
921

Türkiye’de enflasyonun oldukça yüksek olduğu uzunca bir dönemde inşaat sektörü; bina üretimini stoğa yapıp, alıcıya zaman içerisinde oluşan finansman maliyetlerini de yükleyerek satan bir iş modelini benimsemiştir. Ancak günümüzde bu iş modeli, yani stoktaki binayı satıp finansman kapatma yöntemi artık çalışmamaktadır.

Benzeri durum 1990’lı yılların sonuna kadar otomobil sektöründe de yaşanmıştı. Banka faizlerinin oldukça yüksek olduğu günümüzde ise, 2000’li yıllarda olduğu gibi ucuz yurt dışı kredi bulma imkânı da olmadığı için ciddi bir kriz içine girmiş bulunuyoruz. Bu durumun gerçekleşeceğini geçtiğimiz yıllarda öngörmüştük. Beklenen gerçekleşti. Şimdi binlerce yapı bitmiş bir şekilde sahibini bekliyor. Üreticinin de finansman sorunu katlanarak büyüyor.

  1. Einstein’in bir sözünü burada hatırlatmayı yararlı görüyorum. “Bir problemi, onu oluşturan düşünce sistemi ile çözemezsiniz.” Aynı düşünce yapısından çıkıp, yepyeni bir “iş yapma modeli” yaratmak gerekmektedir.
  2. Kitlesel üretim modeli, 1900’lü yılların başlarında Henry Ford tarafından dünyaya tanıtılmış ve 100 yıl kadar da en etkili üretim ve iş modeli olarak başarılı olmuştur. Bu iş modeli, talebin arzdan daha fazla olduğu varsayımına dayanıyordu. Hele enflasyonist dönemlerde mal ve bina sahibi olmak, mal sahiplerine hep kazandırıyordu. Türkiye’de inşaat sektöründe bir süre büyük başarı ile uygulanan, bina stoğu yaratma ve müşteriye karlı bir şekilde stoktan teslimat yapmaya dayalı iş modeli, talebin arzdan az olduğu durumlarda ciddi sıkıntılar oluşturmaktadır.
  3. Günümüze kadar inşaat sektöründe, bina yapım iş modelinde en önde gelen gerçek yetkinlik, üzerine yatırım yapılacak arsa geliştirme becerisine, yerel yönetimler ve yapı-ruhsat birimleri ile ilişkileri yönetmeye ve yatırım yapılacak arsa stokunu oluşturmaya dayanıyordu.
  4. Kalite, teslimat süresi, maliyetlere dayanan performans ölçütlerine kimse önem verme ihtiyacını duymuyordu.
  5. Ancak günümüz şartlarında, güçlü olanın kendi iş yükünü süreçte görev üstlenen diğer paydaşlara taşıtmasının zamanı geçti. Geçmişte sanayi sektöründe de benzerini yaşadığımız kısa vadeli fiyata dayanan kıran kırana pazarlık dönemi, geçtiğimiz yıllarda sona erdi. Artık uzun süreli, kazan-kazan’a ve karşılıklı güvene dayanan iş ortaklığının daha yararlı olduğunu Toyota kanıtladı.
  6. İnşaat sektörü, sürekli bir uzman çekirdek ekip etrafında projeler üretmeye, ve geçici üretim takımları kurmaya ve kısa süreli iş ortaklılıkları oluşturmaya ve kısa vadeli tedarik sistemi geliştirmeye dayanmaktadır. İş sahipleri çok az sayıdaki sürekli teknik personel dışındakilere yatırım yapmayı ve onları eğitmeyi maliyet unsuru olarak gördükleri için ülkemizin vasıfsız iş gücünün inşaatlarda çalıştığı hepimizin malumudur. Bu sektör, ölümcül iş kazaları ile sürekli basında da yer almaktadır. Hiçbir iş güvencesi ve temel sanayi beceri eğitimi olmayan insan unsuru ile kaliteli ve güvenli iş yapılması ve gereğinin düşünülmemesi mevcut durumun olumsuzluğunu daha da arttırmaktadır.
  7. Ülkemizde inşaat sektöründe uzun yıllardır geçerli olan iş modeline göre her bir yüklenici ve alt yüklenici kendi başının çaresine bakması gerekiyordu. Ortaya çıkan problemleri, süreçte görev alan hiçbir yükleniciyi zarara sokmadan, iş birliği içinde karşılıklı saygı ve güvene dayalı çözmek en makul yol olmasına rağmen, her bir yüklenici projedeki güçlülük pozisyonuna göre diğer yüklenicilere iş yükünü devrederek iş ve kader ortaklığına dayanan bu anlayışı zedelemektedir. Bununla birlikte, kısa vadeli yaklaşımları esas alarak uzun süreli, güvene ve saygıya dayalı ilişkiler geliştirmeye imkân yoktur.
  8. Bir yapının inşaatı için belirli bir zaman planına uyup müşterinin tam kalite beklentisini karşılayarak endüstri normlarının üstüne çıkan yapılar üretmek en doğru iş modeli olmasına rağmen günümüze kadar her koyun kendi bacağından asılır mantığı geçerli idi. Hâlbuki içinde bulunduğumuz zaman biriminde tüm geçmiş paradigmaların yıkılması ve tüm yüklenicilerin tek bir master plana uymayı garanti etmeleri tek geçerli yönetim modeli olmalıdır. Zaman, kalite ve maliyet üçgeninin hala önemli olduğu günümüzde, iş planlarının ve gidişatın tam bir uyum içinde sürdürülmesi gerekmektedir. Güvene ve karşılıklı saygıya dayanan, şeffaf ve paylaşımcı yeni bir yönetim modelinin süratle devreye girmesi şarttır.
  9. Kalite ve maliyetin en önemli kısmı iş geliştirme, fikir ve konsept aşamalarında gerçekleşmektedir. Performans göstergelerinin geri kalan kısmı da, takiben mimari ve uygulama projelerinin gerçekleştiği dönemde gerçekleşir. Ancak yapım esnasında proje, uygulama ekibinin elinde şekilden şekile girmektedir. Planlar değişmekte, duvarlar yıkılmakta, tesisatlarda önemli uyumsuzluklar ortaya çıkmakta ve birçok değişiklik gelişigüzel gerçekleşmektedir. Her bir safha potansiyel sorunları çözmeyip, onları gerçekleştirdiği ürünü takip eden safhaya aktarmaktadır. Hiçbir safhada potansiyel sorunlar çözülmeyip, bilakis takip eden safhaya aktarılmaktadır. Bu koordinasyonsuzluğun bedelini hesaplamak mümkün değildir.
  10. Yapı ve alt yapı sektöründe son zamanlarda son derece becerikli teknik araçlar kullanılmaktadır. Bunlardan biri olan “BIM – Yapı Bilgi Modeli’’ ve ‘’Last Planner” planlama ve koordinasyon araçları süreci inanılmaz derecede kolaylaştırmakta ve koordinasyonu inanılması mümkün olmayan seviyeye çıkaracak şekilde sektöre hizmet vermektedir
  11. Sektörün; şimdiye kadar başarılı oldukları, büyük maddi kazançlar elde ettikleri, ışık hızında servetler edindikleri dönemin artık bittiğini idrak edip, yeni dönemi iyi anlaması gerekmektedir. İlk önceliği kendi benlik ihtiyaçlarına vermek yerine, her bir yüklenici ve çalışanla güvene dayanan ilişkiler kurup, üstlendiği projeyi en iyi ve en kaliteli şekilde mevcut teknolojiyi de kullanarak en kısa zamanda ve en ekonomik şekilde gerçekleştirmeyi hedeflemelidir.
  12. Bina, tesis ve fabrika gibi projelerin yapımında kullanılan yap-işlet-devret teslim modeli yüklenicisine çok önemli yönetim ve işletim görevleri yüklemektedir. Şimdiye kadar hiç alışık olmadıkları bu yeni yükümlülüklere ayak uydurmak, radikal bir iş yapma modelini yaratmayı zorunlu kılmaktadır.
    1964-1970 yılları arasında uluslararası Amerikan tesis işletim, tamir, onarım ve bakım şirketinin işlettiği kasaba büyüklüğündeki tesislerde çeşitli görevlerde bulundum. Bina ve tesisin tam işletilmesinden tutun, AVM niteliğindeki satış mağazasını yönetmek, iş araçlarını kullanmak, bakımlarını yapmak, çalışanların yemekleri hazırlamak ve sunmak, temizliğini yapmak, malzeme ve lojistiğini yönetmek, su ve kanalizasyon hizmetlerini yapmak, yangın ve diğer tabii afetlere karşı gerekli önlemlerin alınması dahil tüm yönetimi üstlendiğimiz bir iş modeli idi. Bu modelin ne kadar yüksek seviyeli yönetim becerisini gerektirdiğini 6 yıl içinde bizzat yaşayarak öğrendim. Bu iş modeli Türkiye’de bugüne kadar gereken ilgi ve önemi kazanmamıştır. Artık zaman uzmanlaşma ve en iyisini en ucuza mal etme dönemidir. Bu iş modeli kendi başına yepyeni bir yönetim modeli ve iş kültürünü gerektirmektedir.
  13. Yalın İnşaat Yönetim ve İşletim Modeli olarak 2000’li yılların başlarında Kaliforniya Eyaletinde ve özellikle Berkeley Üniversitesinin lisansüstü programında ele alınmış, Öncülerden Glenn Ballard’ın girişimi ile Kaliforniya Yalın İnşaat Enstitüsü kurulmuş ve ilk öncüler bu eyaletten çıkmıştır. Büyük mal sahibi şirketler, yüklenicilerden Yalın Düşünce, Yönetim, Tasarım ve Üretim ilkelerini yüklenicilerine şart koşmuştur. Örneğin Sutter Health Hastanesi San Francisco Merkezinde inşaatını verdiği Herrero&Bolt ortaklığından Yalın Üretim ve Yönetimi kullanmaları şart koşmuştur. Yalın Enstitünün Yalın İnşaat konusundaki farkındalığı Herrero&Bolt Ortaklığında Yalın Uygulamalar Koordinatörü Barış Lostuvalı isimli Proje Müdürünün bilgilendirmesi ile oldu, zaman içinde San Francisco’ya giderek Yalın İnşaat uygulamalarını hem proje tasarımı hem de bina inşaatı sırasında şantiyeye gidip görerek 2 hastane inşaatında bizzat öğrenme imkânımız oldu.
  14. Günümüzde Amerika Birleşik Devletleri’nin hemen bütün eyaletlerinde Yalın İnşaat Örgütleri kuruldu ve elle tutulur bütün büyük inşaat firmaları Yalın Yönetimi, Tasarım ve Üretimin bütün araç ve tekniklerini kullanır oldular. Her yıl binlerce katılımcı ile Yalın İnşaat Konferansları organize etmeye başladılar. Özellikle Berkeley Üniversitesi’nin her yıl düzenlediği Yalın Tasarım Forumunda Yalın İnşaat konusunda inşaat sektöründe çalışan profesyoneller ile akademisyenler çeşitli sunumlar gerçekleştirerek Yalın inşaat uygulamaları ve örnekler konusunda görüşlerini dile getirerek tecrübelerini paylaşmaktadırlar. Bu tür organizasyonlar Yalın inşaat konusunda ABD genelinde farkındalık yaratmış ve diğer üniversitelerde de çeşitli yalın inşaat konusunu ele alan konferanslar, sempozyumlar ve seminerler düzenlenmeye başlanılmıştır.
  15. Amerika’daki bu süratli gelişim kıta Avrupa’sına ve İngiltere’ye sıçradı ve bütün Avrupa Birliği ülkelerinde Yalın İnşaat standart uygulama halini aldı. Bazı Devlet kuruluşları, İngiliz Karayolları İdaresi Yalın Yönetimi ve BIM’i kullanmayan firmaların teklif vermesini bile yasakladı.

16.Son olarak, Yalın Enstitü Derneği, Türkiye olarak yeni dönemde uygulanabilecek yönetim modeli, tasarım, üretim ve hizmet yaklaşım ve tekniklerini yıllardır 26 ana sektörde, 278’den fazla firmada başarılı uygulamaları gerçekleştirmekteyiz. Yalın Yönetim, Yalın Tasarım, Ürün ve Proses Geliştirme, Yalın Üretim ve Yalın Hizmet entegre yaklaşımını uygun yönetim aracı olarak benimsenmesini öneriyoruz. Bu yazımızın ekinde Yalın Enstitü Derneğini tanıtan dokümanlarını sunuyoruz.

Yalın Enstitü ben hariç genç bir ekiple Yalın İnşaat konusunda hizmet vermeyi kararlaştırmıştır. Bu girişimi Berkeley Üniversitesi’nden doktora derecesi sahibi Gebze Teknik Üniversitesi’nden Sevilay Demirkesen, İngiltere Salford Üniversitesi’nde lisansüstü çalışmasını Yalın İnşaat üzerine yapan ve şu an İTÜ’de proje ve yapım yönetimi programında doktora tezini hazırlayan Didem Uğurlu, Rönesans İnşaat Şirketinde BİM Uzmanı Ayşen Andaç, Osman Gazi Üniversitesi’nde Muhasebe ve Finans Profesörü Tunç Köse’den oluşan çekirdek ekip ve bu ekibe destek olma sözü veren Dr. Ayperi Okur, Göktekin İnşaat’ın sahibi, iş adamı Serdar Göktekin ve Yalın Enstitü’nün 26 ayrı sektörde deneyim kazanmış 35 üst düzey uzmanı destek olabilecek, ortaya çıkacak yalın İnşaat projelerinde aktif olarak yer alacaklardır.

 

Yalçın İpbüken
Yalın Enstitü Başkanı

  • Yalın İş Kültürünü Oluşturmak ve Yaşatmak
  • Yönetim Yaklaşımı
    • Stratejik Yaklaşım ve Yönetim
      • Strateji belirleme ve gözden geçirme
      • Yalın Liderlik ve yöneticilik yaklaşımı
      • Görsel yönetim
      • AR-GE
      • İş geliştirme
      • Risk Yönetimi
    • Stratejik Planlama Süreçlerinde Uyguladığımız Yöntemler
      • Hoshin Planlama
      • KATA yaklaşımı
    • Teknolojiden Yararlanma Süreç ve Araçlarında Yönetim
      • Değer akış haritalama
      • Bilişim teknolojileri

.      BIM VE LAST PLANNER

  • Günlük Standart Yönetim ve Standart İş
    • Raporlama ve Görsellikte Değişim
      • A3 raporlama, problem çözme, sürekli iyileştirme ve inovasyon
      • Görsel yönetim
      • Şirket kültürünün yönetimi
    • Organizasyonel Yaklaşım
      • Organizasyon Yapısı (Merkez Kadro, Proje Yönetimi, Şantiye Yönetimi, Takımlar)
      • İş Geliştirme, Arazi Geliştirme, Gayrimenkul Yatırım Süreçleri
      • İhale takip, Teklif Hazırlama, Sözleşme Süreçleri
        • Değer ve iş analizi
      • Pazarı, Rekabeti ve Müşteriyi Anlama ve İletişim Kurma
        • Kurumsal İletişim
        • Müşteri Segmentasyonu
        • Ürün, Hizmet Konumlandırma
      • Planlama, Kalite, Risk Analizi, Maliyet Kontrol ve Mali Raporlama ve İş Güvenliği Süreçleri
      • BIM Building Information Modelling
        • Last planner sistem
        • A3 Raporlama, Proje İlerleme Raporlaması, Problem ve Öneri Sunma
        • Görselleştirme ve Sanal Gerçeklik
      • İnsan kaynakları, İşe Eleman Alım Süreçleri
        • Yalın İnsan Kaynakları uygulamaları
      • Çalışan Geliştirme ve Eğitim Süreçleri
        • Takım yapısının oluşturulması
        • Yetkinlik ve beceri geliştirme
        • Polivalans tablosunun oluşturulması
      • Proje Yönetimi
      • BIM (Building Information Modelling)
      • Last planner sistem
      • Mimari ve Mühendislik Projeleri Tasarım, Hazırlanma ve Onay Alma İş Süreçlerinde
        • Değer akış haritalama
        • Görsel yönetim
      • Malsahibi-Proje Yönetimi-Tasarım Ekibi-Şantiye Yönetimi ve Şantiye Ekipleri İletişiminde Dönüşüm
      • Tasarım ve Uygulama Planlaması, Uygulama Yöntemi Belirleme
        • Yalın ürün ve proses geliştirme
        • Set based eş zamanlı mühendislik uygulamaları
        • Ön yükleme (front loading)
        • Oobeya Odası Yaklaşımı
      • İş Programı Takibi, Yöntemi ve Uygulamasında
        • Günlük, Haftalık, Periyodik
        • Şantiye Yönetimi ve İş Süreçleri
        • Günlük yönetim sistemi
        • Takım ve grup lideri geliştirme programı
        • Görsel yönetim 5S
        • Şantiye Ekiplerinin Oluşturulma Süreci
        • Yetkinlik ve çoklu beceri matrisi
        • Şantiye Ekipleri, Çalışanlarının Gelişim ve Eğitim Süreçleri ve Yöntemi
        • Akademinin oluşturulması
        • Satın Alma, Lojistik İş Süreçleri
        • Tedarikçi portföyünün oluşturulması ve gruplandırılması
        • Tedarikçi değerlendirme yapısının oluşturulması
        • Çekme sisteminin kurulması (etkin stok yönetimi)
        • Mali İşler, İç ve Dış Denetim ve Maliyet Yönetimi İş Süreçleri
        • Nakit Akışı
        • Hedef maliyet yaklaşımı (target costing)
      • Kalite, Zaman, Maliyet Analizi Süreçleri
        • Günlük yönetim ve standart işin uygulanması
        • Anahtar performans göstergelerinin oluşturulması
      • Ekipman ve Teknoloji Kullanımı
        • Ekipmanların etkin kullanımı (TPM)
        • 5S ve Görsel Yönetim

YALIN İNŞAAT YAKLAŞIMI

Evre 1:

Evre 2:

Evre 3:

Evre 4:

Evre 5:

CEVAP VER